Tiêu dùng
Quỹ phát triển tre Việt: đưa cây tre Việt trở về giá trị kinh tế xanh bền vững
Sáng ngày 02/08/2025, Công ty Cổ phần Doanh nghiệp Xã hội Bamboo Foundation đã tổ chức Lễ ra mắt Quỹ Phát triển Tre Việt và chính thức giới thiệu sáng kiến “Lũy Tre Làng”, một bước đi chiến lược nhằm thúc đẩy phát triển ngành tre bền vững, bảo tồn văn hóa bản địa và ứng phó với biến đổi khí hậu thông qua các mô hình kinh tế xanh, tuần hoàn, giảm phát thải carbon.
Với thông điệp “Tre xanh, vì tương lai xanh”, chương trình hướng đến lan tỏa hình ảnh cây tre như một biểu tượng sống động của sự bền vững, đổi mới sáng tạo và gắn kết cộng đồng góp phần xây dựng một Việt Nam xanh hơn, khỏe hơn và giàu bản sắc hơn trong tương lai.
Quỹ Phát triển Tre Việt ra đời, với sứ mệnh kết nối các nguồn lực trong và ngoài nước để khơi dậy tiềm năng ngành tre Việt từ sản xuất, sáng tạo đến tiêu dùng. Quỹ tập trung vào ba mục tiêu chiến lược: bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, sinh thái và xã hội của cây tre Việt Nam: kết nối, hỗ trợ các làng nghề, gìn giữ tri thức bản địa, phục hồi không gian làng quê truyền thống gắn với tre. Nâng cao nhận thức cộng đồng về vai trò của tre trong phát triển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu: triển khai các chiến dịch truyền thông, giáo dục môi trường, và lan tỏa mô hình sống xanh, sống có trách nhiệm. Thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ trong ngành tre: Kết nối, hợp tác, đồng hành cùng các dự án đổi mới sáng tạo, phát triển chuỗi giá trị tre trong kiến trúc, nội thất, thời trang, vật liệu xây dựng, nông nghiệp và hơn thế nữa. Tre là một trong những loài cây có tốc độ sinh trưởng nhanh nhất trong tự nhiên, khả năng hấp thụ CO₂ cao gấp nhiều lần so với cây thân gỗ, chống xói mòn, tái tạo đất và tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng.
Trong bối cảnh thế giới đang tìm kiếm các vật liệu sinh học thay thế cho nhựa, xi măng, thép… tre nổi lên như một lựa chọn đầy tiềm năng vừa sinh thái, vừa kinh tế. Tại Việt Nam, tre hiện diện ở hầu khắp các vùng sinh thái, gắn bó với đời sống văn hóa và sinh kế của hàng triệu người dân. Tuy nhiên, ngành tre vẫn còn manh mún, thiếu đầu tư bài bản và chưa phát huy hết tiềm năng.
“Lũy Tre Làng” là sáng kiến trọng điểm đầu tiên được Quỹ khởi xướng, hướng đến mục tiêu xây dựng các mô hình cộng đồng sinh thái xoay quanh cây tre. Sáng kiến bao gồm: xây dựng mô hình làng sinh thái ứng dụng tre trong kiến trúc, xây dựng và đời sống hàng ngày. Hình thành không gian văn hóa cộng đồng, nơi bảo tồn ký ức làng quê và giáo dục truyền thống dân tộc. Phát triển du lịch trải nghiệm gắn với tre, thúc đẩy giáo dục môi trường và sống xanh. Tạo sinh kế cho người dân qua các hoạt động thủ công mỹ nghệ, canh tác nông nghiệp, dịch vụ sinh thái. Khuyến khích hành vi tiêu dùng xanh, giảm phát thải khí nhà kính từ cộng đồng.
Theo ông Nguyễn Tuấn Khởi – Chủ tịch Quỹ Phát triển Tre Việt, cho biết: tre không chỉ là biểu tượng văn hóa, mà còn là lời giải thiết thực cho phát triển cộng đồng, bảo tồn bản sắc và ứng phó với biến đổi khí hậu. Thông qua Quỹ và sáng kiến ‘Lũy Tre Làng’, chúng tôi mong muốn kiến tạo những vành đai sinh thái, những cộng đồng phát triển bền vững và đặc biệt giảm phát thải carbon.
Đổi mới sáng tạo từ cây tre như: làm dây tóc carbon từ tre đã trở thành vật liệu chủ đạo trong chế tạo đèn sợi đốt của Thomas A. Edison. Một trong những tổ chức tiên phong là Mạng lưới Tre và Mây Quốc tế (INBAR), với nhiều dự án nghiên cứu và thử nghiệm thành công ở châu Phi và châu Á. Những kỹ sư như TS. J. A. R. Van Gils đã có những đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu và phổ biến kỹ thuật này. Sử dụng tre để kiểm soát xói mòn, sạt lở và ổn định mái dốc, sáng kiến này được ứng dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia như: Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia, Columbia,…Khi quả bom nguyên tử được thả xuống Hiroshima, nó đã xóa sổ gần như mọi thứ. Nhà cửa sụp đổ, cây cối cháy xém, và cuộc sống gần như ngừng lại. Nhưng giữa tất cả sự tàn phá ấy, một điều gì đó xanh tươi bắt đầu trỗi dậy. Tre – mọc trở lại chỉ vài ngày sau vụ nổ.
“Tre xanh, vì tương lai xanh” không chỉ là một khẩu hiệu – đó là cam kết dài lâu của Quỹ Phát triển Tre Việt trên hành trình vì một Việt Nam xanh hơn, khỏe hơn và giàu bản sắc hơn.
Lễ ra mắt Quỹ là sự kiện mở đầu cho chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Tre Thế giới (18/9) tại Việt Nam, trong đó nổi bật là Diễn đàn Tre Việt Nam, nơi kết nối các nhà nghiên cứu, doanh nghiệp, chính quyền và người dân cùng xây dựng giải pháp phát triển ngành tre đồng bộ và hiệu quả.
Việt Nam là quốc gia đứng thứ 4 thế giới về sở hữu nguồn tài nguyên tre phong phú với đa dạng chủng loại, phân bố rộng khắp các vùng miền từ đồng bằng, trung du đến miền núi. Tre Việt đã gắn bó hàng ngàn năm với đời sống người dân – không chỉ trong sinh hoạt, sản xuất mà còn in dấu trong văn hóa, lịch sử bảo vệ đất nước. Với đặc tính dễ trồng, ít tốn chi phí chăm sóc, có khả năng tái sinh mạnh và thu hoạch liên tục qua nhiều năm, tre được đánh giá là một trong những loại cây trồng có giá trị sinh thái và kinh tế bền vững hàng đầu.
Tuy nhiên, tiềm năng to lớn của cây tre vẫn chưa được khai thác hiệu quả do thiếu định hướng phát triển tổng thể. Việc kết nối giữa bảo tồn rừng tre – sản xuất hàng hóa – du lịch sinh thái – thương mại hóa sản phẩm đang là nhu cầu cấp thiết.
